تبلیغات
انجمن علمی دانشجویی چرم تهران - آموزش مراحل چرم سازی
چهارشنبه نهم فروردین 1391

آموزش مراحل چرم سازی

   نوشته شده توسط: فرشاد پرورش    نوع مطلب :آموزش ،

در این وبلاگ علاوه بر اطلاع رسانی از اخبار چرم ایران و سایر نقاط جهان سعی می شود تا خوانندگان محترم این وبلاگ را با مراحل مختلف چرم سازی از ابتدا تا انتها آشنا سازیم .

چرم سازی درحقیقت تبدیل یک کالای فساد پذیر(پوست خام) به یک کالای غیرفساد

پذیر(چرم)می باشد .چرم سازی یک عملیات رفت و برگشتی است به این معنا که در تبدیل

پوست خام به چرم دو لایه اپیدرم (لایه اولیه پوست ) و لایه هیپودرم (لش) که لایه سوم

پوست است را حذف می کنند و فقط لایه درم را به چرم تبدیل می کنند با تبدیل لایه درم

(کوریوم) به چرم باید دولایه اپیدرم و هیپودرم را به صورت مصنوعی به آن اضافه کنیم .

پوست تنها کالایی است که از بدو پیدایش انسان بر روی زمین همواره با او بوده است واز

آن به عنوان وسیله ای برای پوشش و حفاظت در برابر گرما و سرما استفاده می شد .

درگذشته در ایران باستان و امپراتوری های بزرگ مانند مصر و روم ازپوست به عنوان

وسیله ای برای دادوستد استفاده می شد . ظاهراً برای نخستین بار انسان توانست از طریق

دود دادن پوست خام و استفاده از خاکستر سوختهای کشاورزی  و روغن های خام حیوانی

موفق به دباغی پوست شده است . دراین وبلاگ تلاش می کنیم تا هرهفته یک  مرحله از

ساخت چرم را بیان کنیم برای تبدیل پوست خام به چرم باید مراحل زیر طی شود :

1- سوکینگ  2- موزدایی  3- آهک دهی  4- آهک گیری  5- آنزیم دهی 6- چربی گیری

(برای پوستهای سبک) 7- سالامبور 8- دباغی 9- ریتانینگ 10 روغن دهی 11- فینیش

سوکینگ اولین مرحله از چرمسازی است که دراین هفته به توضیح آن می پردازیم .

1- سوکینگ ( Soaking)  :

سوکینگ (خیساندن) پوست اولین مرحله چرم سازی و عملیات ترکاری است .

سوکینگ کردن پوست ها براساس نوع آنها متفاوت است که ما در اینجا به سوکینگ

انواع پوست اشاره می کنیم :

1-1 سوکینگ پوست های تازه :

پوست های تازه به اندازه کافی نرم هستند و نیازی به سوکینگ ندارند.اما برای ازبین بردن

خونابه وآلودگی هایی که معمولا همیشه همراه پوستهای تازه هستند عمل شستشو باید با آب

زیاد انجام شود. برای سوکینگ این پوست ها که معمولا نمک سود نشده اند باید به ازاء هر

متر مکعب آب ، سه کیلو گرم نمک افزوده شود.این نمک برای حل پروتئین های کروی

(آلبومین ها) ضروری اند. خون و فضولات حیوانی چسبیده به پوست بهترین منبع فساد

پوست هستند لذا باید با دقت آنها را حذف کرد.

2-1 سوکینگ پوست های تر نمکی :

این پوستها باید کاملا شسسته شوند. به واسطه شستشو نه تنها باید نمک پوست حذف شود ،

بلکه الیاف پوست باید آب ازدست رفته خود راهم جذب کند درموقع نمک سودکردن پوست

نمک باعث آب گیری مختصر آن شده و باعث سفت شدن الیاف پوست می شود.

سوکینگ این پوستها با آب معمولی و درشرایط نرمال از نظر دما مسئله خاصی را به دنبال

ندارد، به شرط آنکه آب حامل مواد بیماری زا نباشد.دمای لازم برای سوکینگ این پوستها

بین 22 تا 28 درجه سانتیگراد است و مقدار آب باید بین 3 تا 5 برابر وزن پوست باشد

ومدت سوکینگ هم باید بین 24-20 ساعت باشد.درزمستان بهتر است پوست ها عصروارد

حوضچه شوند و روزبعد سوکینگ اصلی با دوبار تعویض کردن آب انجام گیرد.

3-1 سوکینگ پوست های خشک نمکی :

برای سوکینگ این پوست ها باید الیاف پوست نرم شوند . پوست های خشک معمولاً در

سوکینگ مشکل دارند .برای تسریع در امر سوکینگ وبهینه کردن آن باید ازمواد افزودنی

نانیونیک استفاده کرد. بهتر است همراه این مواد ازمواد نگهدارنده هم استفاده کرد. کیفیت

سوکینگ این پوست ها به کیفیت دمای خشک کردن پوست ها وابسته است اگر در دمای

بالا خشک شوند دراین صورت آلبومینها خشک شده وهمراه با سایرمواد بین الیافی حالت

سیمانی به خود می گیرد خشک کردن پوست در زیرتابش مستقیم آفتاب باعث تاول زدن

و لکه دار شدن شدید آن می شود.

4-1سوکینگ پوست های خشک :

پوست های خشک درمرحله سوکینگ برای ری هیدراسیون با انواع مشکلات روبروهستند

از آن جمله این که :

الف) : وقتی باتماس پیدا می کنند ، اسید آمینه ها ی هیدروفیل موجود درساختمان بیرونی

پروتئینهای پوست سریعاً آب را جذب کرده ومتورم میشوند دراثرتورم بیرونی اسید آمینه ها

ودرنتیجه افزایش حجم مولکولها،این مولکولها به آب اجازه ورود به داخل را نمی دهند از

این رو سوکینگ این نوع پوست ها کامل نمی شود.

ب): این پوستها درضمن خشک شدن غلاف آبکی طرفین زنجیرهای باردارشده الکتریکی

پروتئین را ازدست میدهند.

ج): در اثر خشک شدن در نور آفتاب مواد موجود داخل الیاف منعقد شده و تبدیل به مواد

چسبی می شوند. این مواد از جدا شدن الیاف از یکدیگر جلوگیری می کنند و از این رو

ری هیدراسیون پوست مشکل دچارمشکل می شود. بنابراین سوکینگ پوست های خشک به

چیزی غیراز سوکینگ معمولی نیاز دارند.

5-1 سوکینگ پوست های کهنه : 

اگرپوستهای کهنه شرایط فساد پذیری داشته باشند.(مثل ریختن مو- داشتن بوی بد) دراین

صورت زمان سوکینگ باید کم شود. بهترین راه کم کردن زمان سوکینگ استفاده ازدرام

است. بااستریل کردن آب وافزودن مواد ضدباکتری می توان سوکینگ را به طور نرمال

انجام داد.اگر پوستها دارای لکه باشند وریزش موهم شدید باشد دراین صورت سوکینگ

اصلاً ضرورتی ندارد. چنین پوست هایی را می توان چند دوردرحمام آهک چرخش داد

وسپس روز بعدلایمینگ اصلی را برروی آنها انجام داد. بعد از اتمام سوکینگ ، پوستهای

سبک ازحمام سوکینگ تخلیه شده وبرای آبگیری روی هم کتن می شود البته این کار برای

پوست های گاو ضرورتی ندارد معمولاً سوکینگ را طی 2 مرحله انجام می دهند.

سوکینگ اولیه  و سوکینگ اصلی

6-1 سوکینگ اولیه:

از آنجا که پوست خام دارای مقادیرزیادی ازتخم باکتریهاست واین تخمها به واسطه حضور

مقدارزیاد نمک درمرحله انبارداری امکان فعالیت وتکثیر ندارند وقتی پوست در آب زیادی

قرارمی گیرد نمک آن درآب حل می شود با کم شدن غلظت نمک  در پوست امکان فعالیت

باکتری ها در پوست فراهم می شود.برای این منظوربرای حذف تخم باکتریها ابتدا پوست با

مقدار خیلی کم  آب شسته می شود سپس سوکینگ اصلی انجام می گیرد.

بهتر است برای سوکینگ اولیه ، پوست را با 4 برابر وزن خود با آب شستشو داد.

7-1 سوکینگ اصلی :

این مرحله درحقیقت شستشوی کامل پوست است که در آن اهداف نهایی سوکینگ حاصل

می شود.برای رسیدن سریع به اهداف و جلوگیری ازمشکلات باید سوکینگ را با استفاده از

مواد تسریع کننده انجام داد.درسوکینگ اصلی آب به عنوان ماده اصلی مد نظر است اما بعد

ازآن که با سوکینگ انواع پوست آشنا شدیم باید به کیفیت آب مصرفی درسوکینگ نیز توجه

کرد.کیفیت آب مصرفی در سوکینگ بسیار مهم است و برروند چرمسازی تاثیرزیادی دارد

آب خالص در طبیعت یافت نمی شود آب همیشه دارای مقادیرمواد محلول نامعلق است.

این مواد کیفیت آب را تعیین می کنند . آب را می توان از نظر منابع تهیه آن به چند نوع

تقسیم کرد :

2-  انواع آبها

1-2 آب باران یا آب حاصل ازذوب شدن برفها:

این آب جزء خالص ترین آب در طبیعت است.

2-2 آبهای سطحی :

این نوع آب از بارش باران و برف است و نسبت به نوع اول درردیف دوم آلودگی وسختی

قرار دارد.

3-2 آب رودخانه ها و نهرها

آب تالابها و دریاچه های کوچک رامی توان ازاین نوع آب دانست. بیشترناخالصی های آب

ناشی ازآلوده کننده های کشاورزی است.

4-2 آب چاههای نیمه عمیق :

این آبها در نتیجه نفوذ آب سطحی به زیز زمین حاصل می شود.

5-2 آب چاههای عمیق :

این آبها نتیجه نفوذ آبهای سطحی به عمق بیش از 100 فوت می باشد.این آبها چون از یک

فیلتر شنی طبیعی عبورمی کنند از این رواز بسیاری آلودگی ها به دوراست وبرای مصرف

آدمی مناسب است .

6-2 آب دریاها :

آبها ازمناطق مختلف وبا خواص گوناگون دردریا به هم می رسند. دردریاها درنتیجه تبخیر

آب مقداری نمکهای محلول درآن افزایش می یابد.در آب دریا نمک طعام ،انواع سولفیدها ،

کربنات های کلسیم ومنیزیم ، پتاسیم برومیدها یدیدها ،سیلیکات ها، آهن واسید نیتریک یافت

می شود .

بعد ازکیفیت آب باید به سختی آن نیزتوجه کرد منظورازسختی آب وجود یون های فلزات

قلیایی وقلیایی خاکی درآب است .این سختی درمراحل مختلف چرمسازی می تواند اثراتی

داشته باشد. به طورمثال در سوکینگ :

پوست های خشک را دیر و به سختی خیس می کند یا در مرحله آهک دهی می تواند ایجاد

کند  Lime blast

3- عوامل موثر بر سوکینگ:

1-3 :  عملیات مکانیکی

2-3  اثر دما و PH

3-3 : استفاده از نمک و مواد افزودنی 

4-3  : استفاده از مواد شیمیایی و بیو شیمیایی

دربین این عوامل می توان گفت اثر دما و PH  نقش مهم تری نسبت به سایرعوامل دارد

چراکه اگر دمای سوکینگ بالارود خالی شدن پوست افزایش می یابد درحقیقت با بالا رفتن

دمای آب و موادی که با کلاژن ترکیب شده اند ازبین می روند ودرنتیجه پوست اصطلاحاً

خالی می شود افزایش دما باعث رشد سریع باکتریهای پروتئولیک(باکتری که روی پروتئین

اثر می کند) می شود که در این حالت اگر زمان سوکینگ کم نشود امکان فساد پوست 

وجود دارد بالاترین درجه سوکینگ 24 درجه سانتی گراد است. باید گفت سوکینگ اصلی

را می توان به 3 روش انجام داد :

4 - روشهای انجام سوکینگ اصلی :

1-4 سوکینگ اسیدی

برای پوست هایی که باید مو و پشم آنها باید حفظ شود استفاده می شود (خز) . دراین روش

برای خیس کردن پوستها از اسید استفاده می شود.اسیدهای مصرفی می توانند اسید فرمیک

هیدروکلیدریک و سولفوریک باشند.  

2-4 سوکینگ قلیایی

این روش برای هرنوع پوست خامی مناسب می باشد. در این روش شستشو معمولاً درpH

بین 5/7 الی 5/11 انجام می گیرد این اشل pH ، برای حل کردن پروتئین های کروی و

چاقی مناسب و جذب آب کافی وحذف چربیهای فیزیولوژیکی(چربیهای محلول درپوست )

مناسب می باشد

3-4 سوکینگ آنزیمی

در این روش از آنزیم های پروتئولیتیک برای تسریع در امر سوکینگ استفاده می کنند .

دراین روش موزدایی به راحتی صورت می پذیرد. 


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.